Kikid – Lessen voor het leven.

De norm verandert: smartphones zijn niet gezond voor kinderen, en scholen doen mee

Het is de Week van de Mediawijsheid. Een goed moment om stil te staan bij wat smartphones doen met jongeren. Steeds meer onderzoeken laten zien dat smartphones een negatief effect hebben op de mentale en fysieke gezondheid van kinderen. En dat merken we ook op school: leerlingen zijn afgeleid, hebben stress, zijn vermoeid en voelen constante druk om online te zijn. 

Deze week verscheen ook het boek Smartphonevrij Opgroeien, van de gelijknamige ouderbeweging die zich inzet voor een gezondere jeugd, met minder schermen en meer echt contact. Hun boodschap is helder: de kindertijd is te kort om door te brengen op een smartphone. 

Smartphones op jonge leeftijd: wat doet het met kinderen?

De invloed van smartphones op jongeren is groot. We zien het aan hun concentratie, hun zelfbeeld en hun slaap. Een paar cijfers op een rij:

Steeds meer onderzoeken laten zien dat smartphones een negatief effect hebben op kinderen.

  • Kinderen van 10 tot 14 jaar besteden gemiddeld meer dan 5 uur per dag aan hun telefoon.
  • Volgens Trimbos en CBS leidt dit tot meer stress, slechtere slaap en lagere schoolprestaties.
  • Social media hebben geen kijkwijzer: kinderen zien schokkende of seksueel getinte beelden en lopen risico op cyberpesten of manipulatie.
  • Ook fysiek zien we gevolgen: bijziendheid bij de helft van de kinderen, een ‘text neck’ en zelfs een ‘telefoonpink’.

Toch heeft 90% van de 11–12-jarigen een smartphone. Die norm begint nu te veranderen. Niet om kinderen iets af te nemen, maar ze iets terug te geven: een gelukkige kindertijd.

Ouders komen in actie

De ouderbeweging Smartphonevrij Opgroeien groeit razendsnel. Inmiddels doen al meer dan 55.000 ouders mee. Via appgroepen per basisschool maken ze samen afspraken om het smartphonegebruik van hun kinderen uit te stellen. 

De beweging laat zien dat als ongeveer één op de vier ouders in een klas meedoet, de groepsnorm verschuift. Het doel is simpel: stel de smartphone uit tot minstens 14 jaar, en wacht met sociale media tot 16 jaar. Niet om iets af te nemen van kinderen, maar om ze iets terug te geven. Meer tijd, slaap, echt sociaal contact en zoveel meer.

In het nieuwe boek Smartphonevrij Opgroeien delen de oprichters ervaringen, inzichten en veel praktische tips. Wil je bijvoorbeeld dat je kind toch kan bellen? Er zijn gewoon nog Nokia’s te koop. In kekke kleurtjes die razendpopulair zijn bij kinderen. Zonder social media en afleiding, mét snake. Het boek is echt een aanrader voor ouders én scholen.

Psycholoog Thijs Launspach, initiatiefnemer van  ‘Smartphonevrij Opgroeien’ Thekla Reuten en Alexander Klöpping bij Pauw & de Wit over de ouderbeweging. 

Sleutelrol voor scholen

Sinds 1 januari 2024 geldt in Nederland een landelijke richtlijn: in de klas zijn smartphones, tablets en smartwatches niet meer toegestaan, tenzij dat nodig is voor educatieve doeleinden. 

Veel middelbare scholen gaan verder dan de richtlijn en voeren een ‘thuis of in de kluis’-beleid. Leerlingen laten hun telefoon thuis of stoppen hem bij binnenkomst in een kluis. Aan het einde van de schooldag krijgen ze hem terug. De resultaten zijn positief: 1 op de 5 leerlingen zegt zich beter te kunnen concentreren, er is meer sociaal contact tijdens pauzes, er wordt minder gepest (ook online) en er is meer rust.  

Ook basisscholen sluiten zich steeds vaker aan. Een actief smartphonebeleid biedt helderheid voor ouders, docenten én leerlingen. Dit kun je als basisschool bijvoorbeeld doen: 

  • Ontwikkel een schoolbreed beleid en neem dit op in de schoolgids.
  • Geef voorlichting over mediawijsheid. Voor leerlingen en ouders, dat kan via onze ouderavond.
  • Draag actief uit een smartphonevrije school te zijn. Door bijvoorbeeld posters op te hangen, hier te downloaden.

Dit zorgt voor duidelijkheid, en biedt ouders steun bij het maken van keuzes thuis. Maar het allerbelangrijkste: het zorgt voor minder stress bij kinderen, betere slaap en concentratie. Wat effect heeft op schoolprestaties en geluk van leerlingen.

Op de website van Smartphonevrij Opgroeien staat inspiratie en praktische hulpmiddelen voor basisscholen, waaronder een voorbeeld-beleidsdocument. 

Kinderen vertellen in het Jeugdjournaal over het telefoonverbod op school

De nieuwe norm begint bij ons

De smartphone hoort bij deze tijd, maar dat betekent niet dat we alles hoeven te accepteren. Juist als volwassenen – ouders, docenten, schoolleiders – kunnen we de norm veranderen.

Meer weten over de ouderbeweging? Of het boek bestellen?
Kijk op smartphonevrijopgroeien.nl

Deel dit artikel:

Meer artikelen